Rodzaje faktoringu — podział i porównanie wszystkich odmian

Rodzaje faktoringu różnią się podziałem ryzyka, sposobem wypłaty pieniędzy i obsługą faktur. Ważne jest też, czy finansujesz swoją sprzedaż, czy zakupy u dostawców. Jedna oferta może łączyć kilka takich cech.

Faktoring i jego rodzaje — skąd tyle nazw?

Faktoring to usługa oparta na prawie do zapłaty od klientów, czyli wierzytelnościach. Może zapewniać wcześniejszą wypłatę, obsługę płatności oraz ochronę przed brakiem zapłaty.

Firmę świadczącą usługę nazywamy faktorem. Twoja firma, która korzysta z faktoringu, jest faktorantem. Podstawy całego procesu wyjaśnia poradnik co to jest faktoring.

Przekazanie wierzytelności innemu podmiotowi nazywamy cesją. Regres oznacza możliwość żądania od Twojej firmy zwrotu wypłaconych środków na warunkach umowy.

Różne nazwy opisują różne elementy tej samej usługi. „Krajowy” wskazuje zasięg, „jawny” mówi, czy klient wie o cesji, a „zaliczkowy” określa sposób wypłaty. Terminy używane w umowach wyjaśniamy w słowniku faktoringu.

Jakie są rodzaje faktoringu?

Rodzaje faktoringu porządkuje się według ryzyka, jawności, kierunku, zasięgu, sposobu rozliczenia, formy obsługi i firmy świadczącej usługę.

• Ryzyko: kto ponosi skutki niewypłacalności, czyli sytuacji, gdy klient nie ma pieniędzy na zapłatę? Ten podział obejmuje trzy odmiany: pełną, niepełną i mieszaną.
• Jawność: czy klient wie o cesji? Stąd nazwy: faktoring jawny, cichy i półotwarty.
• Kierunek: czy potrzebujesz pieniędzy ze swojej sprzedaży, czy środków na zakupy? Odpowiadają temu faktoring klasyczny i odwrotny.
• Zasięg: czy transakcja odbywa się między firmami z tego samego kraju? Rozróżniamy faktoring krajowy i międzynarodowy.
• Sposób rozliczenia: kiedy otrzymasz pieniądze? Rozliczenie może być zaliczkowe, wymagalnościowe albo dyskontowe.
• Forma i zakres obsługi: do tej grupy należą nazwy „faktoring online”, „faktoring jednorazowy” i „mikrofaktoring”. Szczegóły opisują osobne strony wskazane w tabeli.
• Podmiot świadczący usługę: czy stroną umowy jest bank, czy firma niebędąca bankiem? To podział na faktoring bankowy i pozabankowy.

Tabela: rodzaj, zastosowanie i dalsze informacje

Pozycje nie wykluczają się wzajemnie.

Co oznaczają pozostałe formy faktoringu?

Faktoring krajowy opisuje zasięg transakcji, a mieszany — podział ryzyka. Przy mniej jasnych nazwach poproś faktora o wyjaśnienie warunków umowy.

Na czym polega faktoring krajowy?

Faktoring krajowy obejmuje wierzytelności między sprzedawcą i odbiorcą z tego samego kraju. Według Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) w 2024 roku obejmował 88,5% wartości faktur przejętych przez banki i firmy faktoringowe objęte badaniem.

Na czym polega faktoring mieszany?

Faktoring mieszany łączy ochronę części wierzytelności z finansowaniem pozostałej części na zasadach regresu. Łukasz Kiliński w Almanachu Polskiego Związku Faktorów (PZF) opisuje dwa odrębne limity: ochrony oraz finansowania. Kwota objęta ochroną może więc być niższa od kwoty, którą faktor zgodzi się wypłacić.

Co oznaczają faktoring pośredni i inne nazwy niszowe?

Faktoring pośredni to w literaturze odmiana międzynarodowa: zwykle uczestniczą w niej faktor eksportowy i importowy, a współpraca obejmuje dwie umowy. Dodatkowym podmiotem może też być faktorant w systemie „back to back”. Faktor w kraju odbiorcy ocenia jego wiarygodność i zajmuje się inkasem, czyli zbieraniem wpłat.

Faktoring agencyjny oznacza, że faktor tylko finansuje wierzytelności, ale nimi nie zarządza. Nie przejmuje ryzyka niewypłacalności klienta — tę ochronę nazywa się funkcją del credere.

Faktoring saldowy w opisie oferty BNP Paribas Faktoring opiera się na saldach, czyli kwotach pozostających do zapłaty. Klient aktualizuje je nawet kilka razy dziennie i wskazuje, który odbiorca zapłacił oraz które faktury uznać za spłacone. To opis rozwiązania jednej firmy, a nie ogólna definicja.

Według Tomasza Barona faktoring zmodyfikowany, zwany też masowym, odbiega od podstawowej formy faktoringu. Faktor powierza klientowi prowadzenie ksiąg i inne dodatkowe czynności, a sam tylko je nadzoruje.

Faktoring masowy w opisie oferty Bibby Financial Services działa bez papierowych dokumentów. Firma przesyła faktury jednym plikiem z systemu księgowego, a finansowanie może obejmować wielu odbiorców i wiele faktur, także na niskie kwoty. To opis rozwiązania tej firmy, a nie ogólna definicja.

Przed umową zapytaj firmę, co oznacza u niej „faktoring masowy”, bo ta nazwa ma różne opisy.

Przy nazwie faktoring zabezpieczony gwarancjami poproś firmę o wyjaśnienie warunków umowy.

Czy faktoring klasyczny różni się od nowoczesnych form?

Faktoring klasyczny opisuje kierunek usługi: dotyczy pieniędzy z Twojej sprzedaży. Nowoczesne formy często opisują sposób jej obsługi. Dlatego finansowanie Twojej sprzedaży przez internet nadal może być faktoringiem klasycznym.

Cyfrowa obsługa nie zmienia sama w sobie podziału ryzyka. Możliwość zgłoszenia wybranej faktury również nie określa, czy klient dowie się o cesji. Każdą z tych cech sprawdź oddzielnie.

Nazwa oferty opisuje jedną cechę, a oferta ma ich kilka. Produkty faktoringowe mogą jednocześnie dotyczyć sprzedaży krajowej, działać jawnie i wypłacać zaliczki przez internet.

Jak sposób wypłaty zmienia kwotę dostępną od razu?

Sposób rozliczenia wpływa na to, ile pieniędzy otrzymasz przed zapłatą klienta. Przy porównaniu uwzględnij zarówno pierwszą wypłatę, jak i późniejszą dopłatę oraz koszty.

Przykład (liczby poglądowe): faktura wynosi 20 000 zł brutto, a termin zapłaty to 30 dni. Przyjmujemy jednorazowy koszt 2% wartości faktury i zaliczkę 80% w wariancie zaliczkowym. Poza wskazanym kosztem nie naliczamy innych opłat.

Przykładowa zaliczka 80% mieści się w przedziale opisanym w literaturze. Zakładamy, że klient płaci w terminie. W wariancie wymagalnościowym faktor rozlicza środki po tej wpłacie.

Koszt w każdym wariancie: 20 000 zł × 2% = 400 zł.

Identyczny koszt to uproszczenie przykładu, a nie reguła. W ofercie każdy wariant może mieć inną cenę.

Pieniądze trafiają więc do Ciebie w innym momencie. W realnej ofercie sprawdź też moment pobrania opłat i zasady wypłaty pozostałej części faktury.

Który rodzaj faktoringu wybrać?

Zacznij od celu: pieniądze ze sprzedaży, zapłata dostawcom czy obsługa faktur. Dopiero potem dobierz ochronę, jawność i sposób wypłaty.

• Czekasz na pieniądze za własną sprzedaż → kierunek klasyczny.
  • Potrzebujesz ochrony przed niewypłacalnością klienta → rozważ zakres pełny lub mieszany.
  • Potrzebujesz wcześniejszej wypłaty i akceptujesz regres → rozważ zakres niepełny.
• Potrzebujesz środków na zapłatę dostawcy → kierunek odwrotny.
• Chcesz uporządkować faktury bez wcześniejszej wypłaty → sprawdź model wymagalnościowy.
• Potrzebujesz finansowania tylko okazjonalnie → zapytaj o warunki usługi jednorazowej.
• Chcesz prowadzić całą obsługę zdalnie → zapytaj o zakres obsługi online.

Listę pytań do firm faktoringowych i sposób porównania umów znajdziesz w poradniku jaki faktoring wybrać.

Najczęściej zadawane pytania