Faktoring cichy — na czym polega, czy jest legalny i ile kosztuje

Faktoring cichy pozwala otrzymać pieniądze z faktury wcześniej, bez informowania klienta o przeniesieniu prawa do zapłaty. Cesja to przeniesienie tego prawa na firmę finansującą, czyli faktora. Klient nie musi wiedzieć o cesji, by była skuteczna.

Wariant cichy zwykle kosztuje więcej niż jawny i wymaga sprawnego przekazywania wpłat faktorowi.

Co to jest faktoring cichy i na czym polega?

Faktoring cichy to finansowanie faktur bez informowania kontrahenta o cesji. Klient nie wie o cesji i płaci Twojej firmie, która przekazuje środki faktorowi.

Za sprzedany towar lub wykonaną usługę masz prawo otrzymać pieniądze. To prawo nazywa się wierzytelnością. W klasycznym modelu cichym przenosisz je na faktora, który wypłaca Ci uzgodnioną część wartości faktury.

Spotkasz też nazwy: faktoring ukryty, faktoring tajny i faktoring niejawny. Określenie „bez cesji na fakturze” opisuje zwykle brak widocznej informacji dla klienta. Nie rozstrzyga jednak, czy umowa zawiera cesję.

Cichy faktoring może odpowiadać firmie, która chce zachować dotychczasowy sposób rozliczeń z klientem. Klient płaci według znanych mu zasad, a Ty wcześniej otrzymujesz środki na wydatki.

Twoja firma musi śledzić wpłaty i przekazywać je faktorowi w terminie z umowy. Wpływ pieniędzy na konto nie kończy jeszcze rozliczenia z faktorem.

Jak działa faktoring cichy?

W faktoringu cichym faktor wypłaca finansowanie, a klient reguluje fakturę bez zawiadomienia o cesji. Twoja firma przekazuje następnie otrzymane środki zgodnie z umową.

Twoja firma występuje w umowie jako faktorant, czyli przedsiębiorca korzystający z finansowania. Przed podpisaniem dokumentów prześledź cały obieg pieniędzy:

• Przekazujesz fakturę do oceny. Faktor sprawdza transakcję i dokumenty potwierdzające sprzedaż.
• Uzgadniasz warunki. Umowa określa kwotę wypłaty, koszt oraz sposób rozliczenia wpłat.
• Otrzymujesz finansowanie. Możesz wykorzystać środki przed terminem płatności klienta.
• Klient płaci fakturę. W podstawowym modelu pieniądze trafiają na rachunek Twojej firmy.
• Rozliczasz wpłatę z faktorem. Przekazujesz środki i otrzymujesz ewentualną pozostałą część wartości faktury, po potrąceniu kosztów.

Umowa może przewidywać rachunek powierniczy, czyli konto, na którym pieniądze klientów są trzymane osobno. Z umowy powinno wynikać, kto prowadzi rachunek, kto jest jego posiadaczem i kto może wypłacać pieniądze.

Biała lista to urzędowy wykaz kont firm, które są podatnikami VAT. Jeśli klient zapłaci fakturę na konto spoza białej listy, może odpowiadać za VAT niezapłacony przez dostawcę. Może się zabezpieczyć, zawiadamiając urząd skarbowy w ciągu 7 dni od zlecenia pierwszego takiego przelewu.

Według Bartosza Nadry (2019) nowe przepisy VAT najmocniej dotykają faktoringu cichego: rachunek escrow (pieniądze trzymane osobno) grozi ujawnieniem cesji i niemożnością sprawdzenia rachunku w wykazie. Dlatego konto powiernicze lub inne nowe konto sprawdź w wykazie przed podpisaniem umowy. Zasady opisuje poradnik faktoring a biała lista.

Czy faktoring cichy jest legalny?

Tak, faktoring cichy jest legalny, jeśli cesja jest dopuszczalna. Cesja co do zasady nie wymaga zgody klienta. Zawiadomienie to osobna sprawa: informuje klienta, komu ma płacić.

Dłużnik to Twój klient, który ma zapłacić za fakturę. Prawo pozwala przenieść wierzytelność bez zgody dłużnika, z wyjątkami wynikającymi z ustawy, umowy lub charakteru zobowiązania (Kodeks cywilny, art. 509 § 1).

Co się stanie, jeśli klient zapłaci Twojej firmie?

Zapłata do Twojej firmy może skutecznie zwolnić klienta z długu wobec faktora. Dotyczy to sytuacji, gdy nie zawiadomisz klienta o cesji, a on podczas zapłaty o niej nie wie (art. 512).

Faktor ponosi więc ryzyko, że klient zapłaci Tobie, lecz środki nie trafią dalej. Dlatego umowa określa sposób przekazywania wpłat oraz kontrolowania rozliczeń.

Zmiana lub rozwiązanie umowy może wiązać faktora, jeśli klient nie dostał zawiadomienia i nie znał cesji. Uzgodnij więc z faktorem procedurę dotyczącą aneksów, zwrotów towaru i korekt.

Dopuszczalność cesji w konkretnej umowie potwierdź z prawnikiem lub doradcą.

Czy faktoring cichy omija zakaz cesji?

Nie — umowa z klientem może zakazywać przenoszenia wierzytelności. Samo niezawiadamianie klienta nie usuwa zakazu. Wpływ takiego zapisu opisuje poradnik zgoda kontrahenta na faktoring.

Czy faktoring bez cesji jest możliwy?

Jeśli „bez cesji” oznacza brak informacji dla klienta — tak, to faktoring cichy. Takie hasło bywa używane w ofertach, więc sprawdź jego znaczenie w umowie.

Eurofactor Polska ma ofertę „Faktoring pełny bez przelewu wierzytelności”, opisaną jako cicha. Znaczenie tej nazwy w umowie potwierdź u firmy.

Michał Pokrywa w publikacji z 2020 r. opisuje klasyczny faktoring dla mikrofirm oraz faktyczne pożyczki finansujące należności, oferowane pod nazwą mikrofaktoringu. Przy tych pożyczkach ocena ryzyka dotyczy wyłącznie finansowanej firmy, a kontrahenci nie są informowani o finansowaniu przez podmiot trzeci. To opis autora, nie ocena całego rynku — przy ofercie mikrofaktoringu sprawdź w umowie, czy to faktoring, czy pożyczka.

Zapytaj, kto pozostaje wierzycielem, czyli osobą uprawnioną do otrzymania zapłaty. Ustal też, jakie zabezpieczenie otrzymuje firma finansująca.

Faktoring cichy czy jawny — co wybrać?

Faktoring cichy służy zachowaniu poufności wobec klienta, a jawny upraszcza bezpośrednie rozliczenia z faktorem. Wybór oprzyj na kosztach i sposobie obsługi wpłat.

Szczegóły drugiego modelu opisuje poradnik faktoring jawny. Porównaj wyceny dla tej samej faktury, kwoty wypłaty i okresu finansowania.

Jeśli obawiasz się reakcji klienta, nazwij konkretny problem. Może chodzić o zmianę konta, dodatkowe formalności albo sposób kontaktu. Dopiero wtedy oceniaj, czy poufność uzasadnia wyższy koszt.

Ile kosztuje faktoring cichy?

Faktoring cichy zwykle kosztuje więcej niż jawny, bo dla faktora wiąże się z wyższym ryzykiem. Ostateczną cenę poznasz po ocenie firmy, klienta i dokumentów sprzedaży.

Poproś o wycenę całej transakcji, zamiast porównywać wyłącznie prowizję. W zapytaniu podaj kwotę faktury, termin płatności i potrzebną wypłatę.

Sprawdź przede wszystkim:

• Podstawę naliczania opłaty. Czy faktor liczy ją od wartości faktury, czy od wypłaconych środków?
• Okres naliczania kosztu. Czy kończy się przy wpłacie klienta, czy dopiero po przekazaniu pieniędzy faktorowi?
• Opłaty dodatkowe. Zapytaj o uruchomienie finansowania, rachunek, obsługę oraz zmiany umowy.
• Minimalny koszt. Ustal, czy zapłacisz także wtedy, gdy nie zgłosisz faktur.
• Skutki opóźnienia. Poproś o sposób liczenia kosztu po terminie płatności.

Jak policzyć koszt i kwotę, która zostaje w firmie?

Koszt faktoringu porównuj z faktycznie otrzymaną kwotą oraz czasem korzystania z pieniędzy. Oddziel wcześniejszą wypłatę od końcowego rozliczenia.

Przykład (liczby poglądowe): Faktura wynosi 20 000 zł brutto, a termin płatności przypada za 30 dni. Faktor wypłaca zaliczkę równą 90% wartości faktury. Łączna opłata za ten okres wynosi 2% wartości faktury i obejmuje wszystkie koszty.

Zakładamy terminową zapłatę klienta oraz potrącenie opłaty przy końcowym rozliczeniu. Cała wpłata klienta trafia najpierw do Twojej firmy, a następnie do faktora.

• Wcześniejsza wypłata: 20 000 zł × 90% = 18 000 zł.
• Łączny koszt: 20 000 zł × 2% = 400 zł.
• Wpłata klienta przekazana faktorowi: 20 000 zł.
• Pozostała kwota wypłacona przez faktora: 20 000 zł − 18 000 zł − 400 zł = 1 600 zł.
• Łącznie otrzymujesz: 18 000 zł + 1 600 zł = 19 600 zł.

W tym przykładzie wcześniejszy dostęp do 18 000 zł kosztuje 400 zł. Stawka służy wyłącznie pokazaniu rachunku, a nie opisaniu cen rynkowych.

Szerszą listę składników ceny znajdziesz w poradniku ile kosztuje faktoring.

Jakie wymagania trzeba spełnić?

Przy faktoringu cichym przygotuj się na dokładną ocenę Twojej firmy i sposobu rozliczania wpłat. Faktor musi ocenić zarówno fakturę, jak i możliwość odzyskania pieniędzy od Ciebie.

Przed złożeniem wniosku przygotuj:

• fakturę oraz dane klienta;
• umowę, zamówienie lub inne dokumenty określające warunki sprzedaży;
• potwierdzenie dostawy towaru albo wykonania usługi;
• historię rozliczeń z klientem;
• informacje o finansach Twojej firmy;
• opis sposobu przyjmowania i przekazywania wpłat.

Poproś faktora o zamkniętą listę potrzebnych dokumentów. Dzięki temu łatwiej porównasz formalności i przygotujesz kompletny wniosek. Faktura może nie wystarczyć do oceny transakcji.

Ustal również, kto w Twojej firmie pilnuje rozliczeń. Osoba wystawiająca faktury powinna wiedzieć, które należności zostały objęte finansowaniem. Osoba obsługująca konto musi rozpoznawać odpowiadające im wpłaty.

Co oznacza faktoring cichy z regresem?

Faktoring cichy z regresem oznacza, że w sytuacjach określonych umową faktor może żądać zwrotu finansowania od Twojej firmy. Powodem może być brak zapłaty klienta.

Regres to możliwość takiego zwrotnego żądania. „Cichy” opisuje poufność, a „z regresem” — sposób podziału ryzyka. Są to odrębne cechy umowy.

Sprawdź, kiedy powstaje obowiązek zwrotu i jak faktor wylicza należną kwotę. Poproś też o procedurę na wypadek reklamacji klienta. Spór o wykonanie usługi może wymagać innych działań niż zwykłe spóźnienie z przelewem.

Kto oferuje faktoring cichy?

Faktoring cichy oferują firmy pozabankowe, takie jak eFaktor, oraz podmioty z grup bankowych, takie jak Nest Faktoria. Rodzaj instytucji nie przesądza jednak o dopasowaniu warunków do Twojej firmy.

Według historycznych danych Polskiego Związku Faktorów (PZF) faktoring cichy stanowił 9% obrotów zrzeszonych firm w 2021 r., a resztę jawny.

W badaniu z 2017 r., obejmującym sześciu faktorów, usługi udzielano bardzo rzadko. Jeden z badanych nie oferował jej z powodu wyższego ryzyka. Pozostali — jeśli już — udostępniali ją dużym firmom o wysokiej zdolności do zwrotu finansowania.

To dane sprzed kilku lat, a nie ocena dzisiejszej dostępności.

Porównując oferty faktoringu cichego, zapytaj o sposób obsługi:

• Czy finansowanie obejmuje wskazane faktury, czy szerszy zakres należności?
• Czy dotychczasowy rachunek może pozostać bez zmian?
• Jak wygląda rozliczenie wpłat zbiorczych?
• Kto kontaktuje się z klientem przy niezgodności dokumentów?
• Czy warunki poufności są zapisane w umowie?
• Jak zakończyć współpracę i rozliczyć pozostałe faktury?

Opis firmy Monevia znajdziesz na osobnej stronie, a dostępność cichego wariantu potwierdź bezpośrednio u niej.

Czy faktoring cichy online jest dostępny dla małych i nowych firm?

Faktoring cichy online oferuje np. Finea, która dopuszcza jednoosobowe i nowe działalności. Przy wyborze faktoringu online sprawdź dokumenty potrzebne do oceny Twojej firmy.

Osobne warunki opisują poradniki: faktoring dla małych firm oraz faktoring dla nowych firm.

Jeśli Twoja firma ma zaległości, zasady oceny takiego wniosku omawia poradnik faktoring dla zadłużonych.

Najczęściej zadawane pytania