Co to jest faktoring i jak działa? Definicja, schemat i przykład

W faktoringu wystawiasz fakturę płatną za kilkadziesiąt dni, a firma finansująca wypłaca Ci wcześniej część kwoty, a dopłatę po zapłacie klienta. Firma finansująca to faktor, a przekazanie jej prawa do pieniędzy od klienta to przelew prawa do zapłaty. Zobacz, co to jest faktoring w praktyce i jak faktor rozlicza resztę po odjęciu kosztów.

Co to jest faktoring i na czym polega?

Faktoring pozwala zamienić przyszłą zapłatę za sprzedaż w pieniądze dostępne wcześniej. Twoja firma przekazuje faktorowi prawo do otrzymania zapłaty, a faktor finansuje przyjętą fakturę.

Należność to kwota, którą klient jest Ci winien. Wierzytelność oznacza prawo do żądania tej zapłaty. W opisach faktoringu spotkasz oba słowa.

Załóżmy, że dostarczasz towar sklepowi, który zapłaci dopiero po ustalonym czasie. Sprzedaż już nastąpiła, lecz pieniądze nadal są u klienta. Tymczasem Twoja firma musi kupić kolejny towar i zapłacić pracownikom.

Usługa faktoringu pomaga wypełnić tę lukę. Zamiast czekać wyłącznie na klienta, otrzymujesz środki od faktora. Płacisz za wcześniejszy dostęp do pieniędzy i dodatkowe usługi.

Faktoring przyspiesza wpływ pieniędzy, ale sam nie tworzy dodatkowego zysku ze sprzedaży. Po odjęciu kosztu usługi zostaje Ci mniej niż pełna kwota faktury. Korzyść polega na tym, że możesz wcześniej wykorzystać środki.

„Przelew” w tej definicji oznacza przekazanie prawa do zapłaty, a nie przelew bankowy. Samo przesłanie pliku z fakturą nie oznacza jeszcze, że faktor wypłaci pieniądze. Musi przyjąć fakturę do finansowania.

Według Polskiego Związku Faktorów (PZF) obroty zrzeszonych firm osiągnęły 471 mld zł w 2024 roku. To dane członków związku, a szerszy obraz rynku opisuje artykuł faktoring w Polsce.

Kto bierze udział w faktoringu?

Faktor to firma finansująca należność i świadcząca dodatkowe usługi. Faktorant to Twoja firma, która sprzedaje towar lub usługę i korzysta z finansowania. Dłużnik to Twój klient zobowiązany do zapłaty faktury — ta nazwa nie oznacza, że już się spóźnia.

Jak działa faktoring krok po kroku?

Faktoring zaczyna się od ustalenia zasad współpracy, a kończy, gdy faktor rozliczy fakturę. W modelu zaliczkowym dostajesz część pieniędzy od razu, a dopłatę po zapłacie klienta.

Poniżej pokazujemy zwykły przebieg finansowania faktury sprzedażowej. Zakładamy, że klient zna faktora i płaci bezpośrednio na wskazany rachunek.

Krok 1. Ustalasz zasady współpracy i limit

Uzgadniasz z faktorem limit, czyli dostępną kwotę finansowania. Dokumenty i warunki współpracy opisujemy w poradniku „Umowa faktoringu”.

Krok 2. Sprzedajesz towar lub usługę i wystawiasz fakturę

Wystawiasz klientowi fakturę z odroczonym terminem płatności. Oznacza to, że klient może zapłacić później, w ustalonym dniu.

Faktura powinna odpowiadać rzeczywistej sprzedaży. Przygotuj też dokumenty, które potwierdzają dostawę albo wykonanie usługi. Faktor może o nie poprosić, gdy sprawdza fakturę.

Krok 3. Przekazujesz fakturę i prawo do zapłaty

Zgłaszasz fakturę faktorowi i przekazujesz mu prawo do zapłaty. To cesja wierzytelności — od tej chwili faktor, a nie Ty, ma prawo odebrać pieniądze od klienta.

Krok 4. Otrzymujesz zaliczkę

Po przyjęciu faktury faktor wypłaca ustaloną część jej wartości. Ta wypłata to zaliczka, którą możesz wykorzystać na potrzeby firmy.

Reszta czeka na zapłatę klienta. Reszta nie jest tym samym co koszt faktoringu. Koszt to opłaty za usługę, a dopłata to reszta po ich odjęciu.

Zapytaj, co musi się wydarzyć przed wypłatą. Samo dodanie faktury do panelu może nie kończyć jej sprawdzania. Dla planowania wydatków liczy się potwierdzona wypłata, a nie samo zgłoszenie dokumentu.

Krok 5. Klient płaci faktorowi

Klient płaci na rachunek faktora, który dostaje w informacji o zmianie. W pokazanym modelu jego wpłata trafia do faktora.

Zadbaj, aby klient dostał jasną informację o rachunku. Ustal też, kto odpowiada na pytania dotyczące faktury.

Krok 6. Faktor rozlicza resztę

Po otrzymaniu zapłaty faktor rozlicza wypłaconą zaliczkę i swoje wynagrodzenie. Następnie wypłaca Ci dopłatę: resztę po odjęciu kosztów, których wcześniej nie pobrał.

Sprawdź, czy zgadzają się wpłata klienta, zaliczka, pobrane opłaty i dopłata.

Jak wygląda schemat faktoringu?

W faktoringu jawnym, czyli takim, o którym klient wie, sprzedawca otrzymuje finansowanie od faktora, a klient płaci faktorowi. Towar lub usługa nadal trafia bezpośrednio od sprzedawcy do klienta.

Jakie funkcje pełnią usługi faktoringowe?

Usługi faktoringowe mogą łączyć finansowanie, pilnowanie wpłat i ochronę przed niewypłacalnością klienta. Niewypłacalność oznacza brak zdolności do spłacania długów.

EU Federation for Factoring and Commercial Finance (EUF) opisuje taki zakres w publikacji z 2019 roku. EUF opisuje w niej zaliczkę zwykle na poziomie 80–90% wartości faktury.

Według Barona (2015) w faktoringu zaliczkowym dostajesz od razu najczęściej około 50–80% faktury, a resztę, pomniejszoną o prowizję, w terminie płatności lub po zapłacie klienta. Zakres usługi sprawdź jednak przed jej wyborem.

Firma może potrzebować głównie wcześniejszej wypłaty albo szerszej pomocy w pilnowaniu wpłat.

Wybierz zakres, który odpowiada Twojemu problemowi. Jeśli sam sprawnie pilnujesz wpłat, zapytaj przede wszystkim o warunki finansowania. Jeśli potrzebujesz również ochrony, sprawdź jej zakres osobno.

Jak działa faktoring na przykładzie faktury?

W faktoringu zaliczkowym otrzymujesz część kwoty wcześniej, a dopłatę po zapłacie klienta. Większa zaliczka daje więcej pieniędzy na początku, lecz może zwiększyć odsetki liczone od finansowanej kwoty.

Przykład (liczby poglądowe):

Firma wystawia fakturę na 50 000 zł brutto, z terminem płatności 60 dni. Porównujemy zaliczkę 80% oraz 90%. To przykład rachunkowy, a nie warunki konkretnej oferty.

Przyjmujemy następujące założenia:

• Faktor przyjmuje fakturę i wypłaca zaliczkę w dniu jej wystawienia.
• Finansowanie trwa dokładnie 60 dni.
• Klient płaci całą fakturę w terminie.
• Prowizja wynosi 1% wartości brutto faktury.
• Odsetki wynoszą 10% rocznie i są liczone od wypłaconej zaliczki.
• Do obliczenia odsetek przyjmujemy rok liczący 365 dni.
• Faktor potrąca wszystkie koszty przy rozliczeniu, w dniu zapłaty klienta.
• Podane koszty są pełnym obciążeniem firmy; nie doliczamy innych opłat ani osobnych kwot podatku.

Ile wynosi zaliczka, prowizja i koszt finansowania?

Dla zaliczki 90% rachunek wygląda tak:

• Zaliczka: 50 000 zł × 90% = 45 000 zł.
• Reszta: 50 000 zł − 45 000 zł = 5 000 zł.
• Prowizja: 50 000 zł × 1% = 500 zł.
• Odsetki: 45 000 zł × 10% × 60/365 = 739,73 zł.
• Łączny koszt: 500 zł + 739,73 zł = 1 239,73 zł.
• Dopłata po zapłacie klienta: 5 000 zł − 1 239,73 zł = 3 760,27 zł.

Przy zaliczce 80% odsetki liczymy od 40 000 zł. Wynoszą więc: 40 000 zł × 10% × 60/365 = 657,53 zł.

Ile i kiedy wpływa na konto?

Wariant z zaliczką 90% daje na początku o 5 000 zł więcej. W przyjętym przykładzie kosztuje jednak o 82,20 zł więcej. Powodem jest większa kwota, od której naliczamy odsetki.

Klient nadal płaci pełne 50 000 zł. Koszt usługi ponosi Twoja firma przez pomniejszenie końcowej dopłaty.

Taki sposób wypłaty opisujemy szerzej jako faktoring zaliczkowy. Gdy porównujesz wyceny, sprawdź ile kosztuje faktoring, uwzględniając wszystkie opłaty, a nie samą prowizję.

Jakie są zasady faktoringu?

Faktoring wymaga faktury z prawdziwej sprzedaży, którą faktor przyjmuje do finansowania. W pokazanym modelu klient płaci faktorowi, a ten potrąca koszty przy rozliczeniu.

Przed zgłoszeniem faktury sprawdź:

• Zgodność ze sprzedażą. Czy kwota odpowiada dostarczonemu towarowi lub wykonanej usłudze?
• Dane klienta. Czy na fakturze widnieje właściwa firma?
• Termin płatności. Czy dokumenty wskazują tę samą datę zapłaty?
• Potwierdzenie wykonania. Czy możesz wykazać, że klient otrzymał towar lub usługę?
• Warunki sprzedaży. Czy zawierają ograniczenia dotyczące przekazania prawa do zapłaty?
• Zmiany kwoty. Czy zgłoszono rabat, zwrot towaru albo korektę faktury?

Korekta faktury może zmienić kwotę, którą klient powinien zapłacić. Dlatego uzgodnij, jak zgłaszać takie zmiany faktorowi. Dotyczy to również bezpośredniej wpłaty klienta na Twój rachunek.

Zapisuj zgłoszone faktury, zaliczki i wpłaty w jednym miejscu. Dzięki temu widzisz, które faktury czekają na zapłatę, a które są już rozliczone.

W konkretnej sprawie potwierdź skutki prawne z doradcą.

Jakie są rodzaje faktoringu?

Faktoring dzieli się między innymi według ryzyka braku zapłaty oraz tego, czy klient wie o przekazaniu faktury. Faktoring pełny, faktoring cichy i faktoring odwrotny opisujemy na osobnych stronach; szerszy podział znajdziesz w przewodniku po rodzajach faktoringu.

Komu opłaca się faktoring, a kiedy lepiej poszukać innego rozwiązania?

Faktoring ma sens, gdy korzyść z wcześniejszych pieniędzy przewyższa koszt usługi. Co zrobisz z pieniędzmi otrzymanymi wcześniej? Jeśli odpowiedź dotyczy zakupu, zamówienia lub płatności, łatwiej ocenisz sens usługi.

Pomoc w ocenie znajdziesz w poradniku faktoring — wady i zalety.

Jaka jest podstawa prawna faktoringu?

Kodeks cywilny nie ma osobnego rozdziału o faktoringu. Sąd Najwyższy uznał go za umowę nienazwaną, łączącą elementy przelewu wierzytelności i usług. Przekazanie prawa do zapłaty opiera się na przepisach o przelewie wierzytelności (art. 509–518 Kodeksu cywilnego).

Factoring po polsku to faktoring.

Najczęściej zadawane pytania