Według miesięcznika BANK (2013) faktoring obejmuje zwykle mniejsze faktury z krótszym terminem, a forfaiting — większe, zabezpieczone należności z dłuższym terminem. Forfaiting jest bez regresu, czyli zwrotu finansowania z powodu braku zapłaty; faktoring może przewidywać regres. Porównanie „faktoring a forfaiting” pomoże Ci wybrać instrument; sam forfaiting opisujemy osobno.
Faktoring a forfaiting — czym się różni faktoring od forfaitingu?
Faktoring służy finansowaniu krótszych faktur, a forfaiting — zwykle większych, zabezpieczonych należności z dłuższym terminem (BANK, 2013). Oba instrumenty polegają na sprzedaży prawa do zapłaty za pieniądze otrzymane wcześniej. Różnica dotyczy też tego, kto ponosi ryzyko braku zapłaty.
Polski Związek Faktorów (PZF) podaje dane za 2022 rok. Wyróżnia faktoring pełny, niepełny, krajowy, eksportowy, importowy oraz odwrócony. Faktoring eksportowy i importowy opisujemy w artykule o faktoringu międzynarodowym.
Co porównać w ofertach faktoringu i forfaitingu?
Porównuj oferty dla tej samej transakcji, waluty i terminu płatności. Poproś o odpowiedzi na piśmie, aby łatwo sprawdzić je w projekcie umowy.
Faktorant to Twoja firma korzystająca z faktoringu, a faktor — instytucja, która ją finansuje. Dłużnik to klient, który ma zapłacić. Wierzytelność oznacza prawo do zapłaty, a cesja — przekazanie tego prawa komuś innemu.
Akredytywa dokumentowa zobowiązuje bank do zapłaty. Bank zapłaci, gdy otrzyma dokumenty zgodne z jej warunkami.
Weksel zawiera zobowiązanie do zapłaty. Może też mieć formę polecenia zapłaty.
Czym różnią się faktoring i forfaiting?
Liczby z literatury przywołanej przez Weronis (2013) opisują dawne modele, a nie obecne limity ofert.
| Cecha | Faktoring | Forfaiting |
|---|---|---|
| Co jest finansowane i czym zabezpieczone | Zwykle faktury (BANK, 2013); odmiany wg PZF: pełny, niepełny, krajowy, eksportowy, importowy, odwrócony. | Bank zwykle kupuje zabezpieczone należności terminowe, głównie z eksportu (Weronis, 2013). Zabezpieczenie: m.in. akredytywa dokumentowa, weksel lub gwarancja bankowa (BANK, 2013). |
| Kwoty i terminy | Zwykle mniejsze kwoty i krótsze terminy (BANK, 2013). Dawne modele wg Weronis (2013): do 180 dni; minimum kilka tysięcy USD. | Zwykle większe kwoty i dłuższe terminy (BANK, 2013). Dawne modele wg Weronis (2013): 6 miesięcy–10 lat; minimum 80–100 tys. USD do roku, powyżej roku 0,5–5 mln USD. |
| Regres | Z regresem albo bez (BANK, 2013). Osobno opisujemy faktoring pełny. | Bez regresu: BANK (2013) i reguły Międzynarodowej Izby Handlowej (ICC) URF 800 (2013). Reguły te stosuje się, gdy strony wyraźnie je wskażą. |
| Odpowiedzialność za wierzytelność | Przy cesji sprzedawca odpowiada za to, że prawo do zapłaty mu przysługuje. | Brak regresu nie znosi odpowiedzialności za określone wady należności i oszustwo (reguły ICC URF 800, 2013). |
| Ile wypłaci na start | Dawne modele wg Weronis (2013): 70–90%, reszta zablokowana. Model eksportowy FCI (Factors Chain International): 80–90% zaliczki. | Dawne modele wg Weronis (2013): wykup 100% należności. Wypłata pomniejszona o prowizje i odsetki za wcześniejszą wypłatę (Rzeczpospolita, 2016). |
| Usługi dodatkowe i dłużnik | Usługi dodatkowe w podstawowej ofercie (Weronis, 2013). Zwykle powiadomienie klienta; wyjątek to faktoring tajny. | Zwykle bez usług dodatkowych i powiadomienia klienta, zwłaszcza przy wekslach (Weronis, 2013). |
| Przekazanie należności i waluta | Eksporter przekazuje prawo do zapłaty; niewypłacona część pozostaje narażona na zmianę kursu (Orłowska-Puzio, 2014). Sprawdź ograniczenia cesji w umowie sprzedaży. | Otrzymaną kwotę można od razu wymienić po bieżącym kursie (Rzeczpospolita, 2016). |
| Cena | Według Kidy (2011) droższy od kredytu obrotowego, bo wycena wymaga oceny zdolności kredytowej faktoranta i dłużnika. | Stosunkowo drogi na tle innych form finansowania eksportu — ocena banków opisana przez Weronis (2013). |
| Import | Odrębny rodzaj faktoringu w zestawieniu PZF za 2022 rok. | Bank wcześniej wypłaca środki z akredytywy, którą sam otworzył — wariant importowy opisany przez Weronis (2013). |
| Skala w Polsce | Obroty faktoringu międzynarodowego firm z PZF przekroczyły w 2022 roku 80 mld zł. | Weronis (2013) podaje szacunek z 2012 r.: kilkadziesiąt milionów złotych rocznie. Źródło nie rozstrzyga, czy to przychód, czy obrót — nie porównuj tych liczb. |
Zestawienie z leasingiem znajdziesz w porównaniu faktoring a leasing.
Przykłady zastosowania: faktoring eksportowy i forfaiting
Faktoring eksportowy: faktury za dostawy
Orłowska-Puzio (2014) opisuje wypłatę zwykle około 80% wartości z dokumentów handlowych w ciągu 2–3 dni. Resztę eksporter dostaje po zapłacie importera, pomniejszoną o prowizję faktora 0,5–1,5% wartości należności.
W modelu FCI firma finansująca eksportera (faktor eksportowy) kupuje jego faktury na zagranicznych klientów. Wypłaca mu zaliczkę 80–90%. Po zapłacie klienta firma po stronie importera (faktor importowy) przekazuje całą kwotę faktorowi eksportowemu.
Forfaiting: sprzedaż z odroczoną płatnością
W przykładzie Rzeczpospolitej (2016) eksporter z akredytywą płatną po sześciu miesiącach sprzedaje bankowi należność po sprawdzeniu zgodności dokumentów. Bank przejmuje ryzyko bez regresu, bo ma zobowiązanie banku, który otworzył akredytywę.
Kiedy który instrument?
Faktoring pasuje do faktur z krótszym terminem (BANK, 2013). Jego podstawowa oferta obejmuje też usługi dodatkowe (Weronis, 2013). To porównanie modeli z literatury, nie rekomendacja dla konkretnej firmy.
Forfaiting rozważ przy pojedynczej, większej należności z dłuższym terminem (BANK, 2013; Weronis, 2013). W tym modelu sprawdź zabezpieczenie akredytywą, wekslem lub gwarancją bankową (BANK, 2013). Historyczne zestawienie Weronis (2013) wskazuje wyższe minimum transakcji niż przy faktoringu.
Osobna zasada dotyczy samorządów, nie zwykłych firm. Regionalna Izba Obrachunkowa w Kielcach w piśmie z 5 maja 2017 r. uznała stanowisko gminy za prawidłowe. Zgodnie z nim umowy nienazwane z terminem zapłaty dłuższym niż rok, w tym faktoring i forfaiting, zalicza się do długu publicznego.
Co sprawdzić przed podpisaniem umowy?
Przed podpisaniem umowy ustal, ile otrzymasz, kiedy i za co odpowiadasz. Przygotuj umowę sprzedaży oraz opis płatności, którą chcesz sfinansować.
Przy cesji odpowiadasz za to, że prawo do zapłaty Ci przysługuje (Kodeks cywilny, art. 516). Za zdolność klienta do spłaty w chwili cesji odpowiadasz tylko wtedy, gdy przyjmiesz taką odpowiedzialność. Sprawdź więc, jakie obowiązki przyjmujesz w projekcie umowy.
Przed decyzją uzyskaj odpowiedzi na te pytania:
- Czy musisz zwrócić pieniądze, jeśli Twój klient nie zapłaci?
- Jeśli zwrot będzie wymagany, w jakim terminie musisz oddać pieniądze?
- Jakie dokumenty musisz dostarczyć, aby otrzymać wypłatę?
- Jakie koszty poniesiesz, jeśli transakcja nie dojdzie do skutku?
- Jak finansujący obliczy kwotę, która wpłynie na Twoje konto?
- Jak naliczy opłaty i kiedy je zapłacisz?
Niech wskażą te zapisy w projekcie umowy. Zachowaj odpowiedzi razem z wyceną, aby sprawdzić je przed podpisaniem dokumentów. W konkretnej sprawie potwierdź rozwiązanie z doradcą prawnym.
Najczęściej zadawane pytania
Jaka jest różnica między faktoringiem a forfaitingiem?
Faktoring dotyczy zwykle faktur z krótszym terminem i dopuszcza regres; forfaiting — większych, zabezpieczonych należności z dłuższym terminem, bez regresu (BANK, 2013). Klasyczne zestawienie Weronis (2013) wskazuje wykup 100% należności w forfaitingu i zaliczkę 70–90% w faktoringu. Pozostałe różnice znajdziesz w tabeli powyżej.
Czy faktoring międzynarodowy usuwa ryzyko kursowe?
Orłowska-Puzio (2014) wskazuje, że wcześniejsza wypłata części należności skraca czas narażenia na zmiany kursu. Pozostała część nadal podlega temu ryzyku. W opisie Rzeczpospolitej (2016) eksporter po wykupie od razu przewalutowuje otrzymaną kwotę po bieżącym kursie.
Czy muszę mieć zgodę klienta na przeniesienie należności?
Możesz przekazać prawo do zapłaty bez zgody klienta (Kodeks cywilny, art. 509 § 1). Ustawa lub umowa mogą to jednak wykluczać. Przeszkodą może też być charakter zobowiązania.
Nabywca przejmuje też prawa związane z należnością (§ 2). Może więc żądać zaległych odsetek.
Według Weronis (2013) w forfaitingu zwykle nie powiadamia się dłużnika. W faktoringu zasadniczo się go powiadamia, poza faktoringiem tajnym.
Czy akredytywa lub inkaso to to samo co faktoring?
Akredytywa i inkaso to osobne instrumenty bankowe, a nie odmiany faktoringu.
Akredytywa dokumentowa zobowiązuje bank importera do zapłaty. Bank nie może odwołać tego zobowiązania. Zapłaci, gdy otrzyma dokumenty zgodne z warunkami akredytywy.
Przy inkasie dokumentowym bank wydaje kupującemu dokumenty za zapłatę. Nie gwarantuje jednak, że kupujący zapłaci.
Według Erste Bank Polska S.A. forfaiting można zabezpieczyć akredytywą. Może to też być weksel poręczony przez bank.
Faktoring a forfaiting — oferty do porównania
Pełny ranking- 1
eFaktor
Chętnie wybierany faktoring dla MŚP
- Cichy (ukryty)
- Jawny
- Bez regresu (pełny)
- Z regresem (niepełny)
- Limit
- 300 tys. – 15 mln zł
- Wypłata
- do 24 h
- Prowizja od
- od 0,99%/mc
- 2
Bibby Financial Services
Limit do 50 mln zł i 7 walut
- Bez regresu (pełny)
- Z regresem (niepełny)
- Eksportowy
- Limit
- 100 tys. – 50 mln zł
- Wypłata
- do 24 h
- Prowizja od
- od 0,9%/mc
- 3
FaktorOne
7 wariantów od 10 tys. zł limitu
- Cichy (ukryty)
- Jawny
- Bez regresu (pełny)
- Z regresem (niepełny)
- Limit
- do 3,5 mln zł
- Wypłata
- do 24 h
- Prowizja od
- od 3%/mc
Firmy z naszego rankingu, które oferują ten wariant.
Co stanie się po wysłaniu zgłoszenia
- Wybierasz kwotę i zostawiasz numerJeden formularz zamiast kilku wniosków. Bezpłatnie i bez zobowiązań.
- Zgłoszenie trafia do firm faktoringowychDo tych, które finansują faktury w podanej kwocie.
- Firmy oddzwaniają z warunkamiZwykle w kilka godzin, po godzinach — następnego dnia roboczego. Decyzję podejmujesz po rozmowie.
Źródła (14)
- „Akredytywa dokumentowa” — Polska Agencja Inwestycji i Handlu, trade.gov.pl, Centrum Wsparcia; rok publikacji niepodany.
- „Inkaso dokumentowe w obrocie zagranicznym” — Bank Gospodarstwa Krajowego; rok publikacji niepodany.
- Kida, „Faktoring w finansowaniu działalności przedsiębiorstw i jego rozwój w Polsce” — Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, nr 158; 2011; s. 186.
- „Faktoring. Almanach Polskiego Związku Faktorów 2023”, rozdział Dariusza Stecia „Rynek faktoringu w Polsce w 2022 roku” — Polski Związek Faktorów; 2023. Tabela 2, s. 22.
- „100 mld euro popłynęło od faktorów do polskich firm” — Polski Związek Faktorów; 2023-02-01.
- Jadwiga Orłowska-Puzio, „Zarządzanie ryzykiem walutowym w operacjach zagranicznych przedsiębiorstwa”, rozprawa doktorska — Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica, Wydział Zarządzania; 2014; s. 38–39.
- Pismo w sprawie faktoringu i forfaitingu a długu publicznego — Regionalna Izba Obrachunkowa w Kielcach; 5 maja 2017 roku.
- „Forfaiting – wykup wierzytelności zabezpieczonej przez bank” — Rzeczpospolita, Prawo w firmie; 2016-02-12. Ramka „Sprzedaż z wykorzystaniem akredytywy”.
- „Forfaiting (Forfating)” — Erste Bank Polska S.A.; rok publikacji niepodany. Sekcja „Jak to działa?”.
- Ewa Weronis, „Rynek usług forfaitingowych w Polsce” — „Biznes międzynarodowy w gospodarce globalnej”, nr 32, Uniwersytet Gdański; 2013; s. 237–252. Wykorzystano opis rynku i klasyczne porównanie z literatury.
- Adam Wieczorek, „Raport specjalny: Forfaiting w Polsce” — miesięcznik BANK, nr 2/2013, bank.pl; 2013-02-18. Wstęp raportu.
- „Uniform Rules for Forfaiting (URF 800)” — International Chamber of Commerce, ICC Digital Library; 2013. Art. 1, art. 2 oraz art. 13 lit. b.
- „International Factoring – Products” — FCI (Factors Chain International); rok publikacji niepodany. Sekcja „Export Factoring”.
- „Ustawa — Kodeks cywilny”, art. 509 i art. 516 — Sejm RP, ELI; tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 795.