Ubezpieczenie należności (kredytu kupieckiego) — jak działa, ile kosztuje i kto oferuje

Ubezpieczenie należności chroni Twoją firmę przed stratą, gdy klient staje się niewypłacalny lub długo nie płaci. Ochrona działa w zakresie ustalonym w polisie, czyli umowie ubezpieczenia. Przy wyborze sprawdź przede wszystkim limity na klientów, udział własny i warunki wypłaty odszkodowania.

Co to jest ubezpieczenie należności handlowych?

Ubezpieczenie należności handlowych to ochrona przed brakiem zapłaty za sprzedaż z odroczonym terminem. Spotkasz też nazwę „ubezpieczenie kredytu kupieckiego”. Chodzi o ryzyko, że klient nie zapłaci za dostarczony towar lub wykonaną usługę.

Niewypłacalny klient nie jest w stanie spłacić swoich zobowiązań. Zapytaj, czy polisa obejmuje też przedłużający się brak zapłaty. Warunki określają, jakie zdarzenie daje podstawę do odszkodowania.

Według szacunków Polskiej Izby Ubezpieczeń (PIU) w 2025 roku ubezpieczyciele objęli ochroną obroty o wartości 924,3 mld zł. Ta wartość opisuje sprzedaż objętą ochroną, a nie sumę niezapłaconych faktur.

Co to są należności handlowe?

Należności handlowe to pieniądze, które klienci są winni Twojej firmie za towary lub usługi. Powstają na przykład wtedy, gdy dostarczasz towar, lecz zapłatę otrzymasz później.

Takie odroczenie płatności to kredyt kupiecki, którego udzielasz klientowi jako sprzedawca.

Jak działa ubezpieczenie należności?

Ubezpieczenie należności polega na ocenie klientów, ustaleniu zakresu ochrony i wypłacie odszkodowania po zdarzeniu objętym polisą. Twoja firma nadal pilnuje faktur oraz terminów. Ubezpieczyciel przejmuje uzgodnioną część ryzyka braku zapłaty.

Limit na klienta

Limit na kontrahenta określa kwotę należności, którą ubezpieczyciel zgadza się objąć ochroną. Kontrahent to w tym przypadku Twój klient. Limit pomaga ustalić, jak dużo możesz mu sprzedać z odroczoną zapłatą.

Porównuj limit z sumą otwartych faktur, czyli tych, za które klient jeszcze nie zapłacił. Przed kolejną dostawą sprawdź:

• czy limit nadal obowiązuje;
• ile należności już go wykorzystuje;
• czy nowa sprzedaż zmieści się w ochronie;
• co umowa przewiduje po obniżeniu lub cofnięciu limitu.

Ogólne warunki ubezpieczenia (OWU) opisują zasady polisy. Według OWU Sopockiego Towarzystwa Ubezpieczeń Ergo Hestia S.A. z 2016 r. ubezpieczyciel może w każdej chwili obniżyć lub anulować limit bez dodatkowego uzasadnienia. Decyzja obejmuje należności powstałe od dnia po jej otrzymaniu; wcześniejsze pozostają chronione w ramach poprzedniego limitu.

W tych OWU limit wygasa też automatycznie po przekroczeniu umownego okresu opóźnienia klienta. Wygasa również, gdy dowiesz się o wniosku o upadłość lub restrukturyzację klienta. Dotyczy to także informacji o otwarciu likwidacji lub wszczęciu egzekucji wobec klienta.

Udział własny

Udział własny to część straty, która pozostaje po Twojej stronie. Warunki polisy określają jego wysokość oraz kwotę, od której jest liczony. Poniższe porównanie pokazuje różnice między warunkami polis, a nie ranking ofert.

Zapytaj o wysokość udziału własnego oraz zakaz jego osobnego ubezpieczania.

Okres wyczekiwania

Okres wyczekiwania to czas, po którym polisa może przewidywać wypłatę odszkodowania. Zapytaj, od jakiego zdarzenia jest liczony i jak umowa określa karencję, czyli czas oczekiwania. Według OWU Ergo Hestii z 2016 r. przewlekła zwłoka to długie opóźnienie w zapłacie za wydany towar.

O ile umowa nie stanowi inaczej, wynosi ono co najmniej 180 dni od terminu zapłaty z faktury. Datą szkody jest następny dzień po upływie tego okresu. Inne polisy mogą przyjmować inny okres.

Osobno ustal termin zgłoszenia braku zapłaty. OWU Ergo Hestii z 2016 r. nakazują zgłaszać wskazane zdarzenia niezwłocznie, najpóźniej w 14 dni, na formularzu „Zgłoszenie potencjalnej szkody”.

Dotyczy to m.in. wniosku o upadłość lub restrukturyzację dłużnika oraz wszczęcia egzekucji. Termin zgłoszenia pilnuj także wtedy, gdy czekasz na odszkodowanie.

Zgłoszenie szkody

Zgłoszenie szkody służy wykazaniu, że klient nie zapłacił za sprzedaż objętą polisą. Ubezpieczyciel sprawdza należność i przebieg transakcji.

Przygotuj dokumenty wskazane w warunkach ochrony. Zapytaj, czy potrzebne będą:

• faktury oraz zestawienie wpłat;
• zamówienie lub umowa z klientem;
• potwierdzenie dostawy albo odbioru usługi;
• korespondencja dotycząca zapłaty;
• informacje o reklamacji lub sporze.

OWU Ergo Hestii z 2016 r., obok zgłoszenia w 14 dni, nakazują wstrzymać sprzedaż dłużnikowi i ograniczać szkodę. Po przekroczeniu 60 dni opóźnienia ubezpieczyciel może przejąć windykację, czyli odzyskiwanie długu, albo — jeśli umowa tak stanowi — zażądać zlecenia jej wskazanej osobie trzeciej. Naruszenie obowiązków pozwala odmówić odszkodowania w zakresie, w jakim zwiększyło szkodę.

Windykacja to działania służące odzyskaniu długu. Według PIU wartość należności kierowanych do windykacji polisowej wzrosła w 2025 roku o 7%, do 1652 mln zł. Warunki polisy określają, kto prowadzi takie działania.

Wypłata odszkodowania

Odszkodowanie wynika z uznanej szkody oraz zasad zapisanych w umowie. Udział własny wpływa na wysokość odszkodowania, a limit wyznacza górną kwotę ochrony klienta.

OWU Ergo Hestii z 2016 r. przewidują wypłatę w 30 dni od zawiadomienia o wypadku ubezpieczeniowym, czyli zdarzeniu objętym ochroną. Część bezsporna również powinna zostać wypłacona w 30 dni. Gdy wyjaśnienie okoliczności w tym czasie jest niemożliwe, wypłata następuje w 14 dni od dnia, w którym stało się możliwe.

Według tych samych OWU Ergo Hestii po odmowie można złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie w ciągu 30 dni.

KUKE deklaruje wypłatę dopiero po nieskutecznej windykacji, o ile spełniono warunki ubezpieczenia. To ogólny opis procesu, bez podziału na produkty.

Ile kosztuje ubezpieczenie należności?

Koszt ubezpieczenia należności poznasz z wyceny dla Twojej firmy. Składka może być procentem obrotu objętego ochroną. Oferta powinna jasno wskazywać podstawę naliczenia składki.

Jak naliczana jest składka w polisach KUKE i Ergo Hestii?

Poniższe przykłady dotyczą konkretnych dokumentów, a nie rynkowych widełek cen. Warunki się zmieniają, więc przed zakupem sprawdź aktualny dokument.

Według OWU Ergo Hestii z 2016 r. składkę wyznacza obrót kredytowy, chyba że strony ustalą inaczej. To wartość sprzedaży z odroczoną zapłatą. Firma sporządza miesięczne wykazy obrotu i płaci składkę w ciągu 14 dni od faktury ubezpieczyciela.

Składka minimalna to kwota płatna także przy niskiej sprzedaży lub jej braku. W tych OWU obowiązuje niezależnie od obrotu, o ile umowa nie stanowi inaczej; jej wysokość ustala umowa.

OWU Ergo Hestii z 2016 r. przewidują też osobną opłatę za ustalenie lub podwyższenie limitu dla dłużnika. Zależy ona od kosztów oceny ryzyka; wysokość i termin płatności ustala umowa. Bez zapłaty limit nie zaczyna obowiązywać.

KUKE deklaruje, że w Polisie bez Granic nalicza składkę co miesiąc od obrotu z ubezpieczonym kontrahentem. Składkę minimalną pobiera, gdy obrotu nie było albo go nie zgłoszono.

Według taryfy Polisy bez Granic z 1 marca 2024 r. stawka zależy od okresu kredytu kupieckiego oraz klasy kraju kontrahenta. Klasa kraju to ocena jego ryzyka nadana przez KUKE.

Ta taryfa przewiduje składkę minimalną 30 zł przy limicie do 500 tys. zł włącznie. Dla limitu powyżej 500 tys. zł składka minimalna wynosi 120 zł.

KUKE deklaruje, że w Europolisie składka jest jedynym kosztem, bez dodatkowych opłat za ocenę klientów i windykację ubezpieczonych należności. Umowa trwa 12 miesięcy; składkę można zapłacić jednorazowo albo w dwóch ratach.

Według taryfy Europolisy z 2022 r. roczna składka zależy od limitu na kontrahenta. Poniżej przykłady dla limitów wyrażonych w złotych.

Na wskazanej stronie produktowej Allianz Trade nie podaje stawek składki ani długości oczekiwania na odszkodowanie. Cenę ustal podczas wyceny.

W rozmowie o cenie uwzględnij:

• branżę Twojej firmy i branże klientów;
• kraje, do których sprzedajesz;
• terminy płatności;
• historię zaległości i strat;
• udział największych klientów w sprzedaży;
• zakres ochrony oraz udział własny.

Poproś o wycenę dla jasno określonego obrotu. Czy obejmuje on całą sprzedaż, wybrane rynki czy wskazaną grupę odbiorców?

Jak porównać pełny koszt polisy?

Pełny koszt polisy poznasz po sprawdzeniu składki i wszystkich dodatkowych opłat. Sama stawka procentowa nie wystarczy do porównania ofert.

Porównuj oferty przy tych samych założeniach. Obok ceny uwzględnij zakres ochrony i udział własny.

Jak policzyć składkę i odszkodowanie?

Przykład (liczby poglądowe): firma ubezpiecza roczny obrót, a następnie zgłasza brak zapłaty za fakturę. Stawka i udział własny są wymyślone na potrzeby rachunku i nie wskazują ceny ani warunków rynkowych.

Przyjmijmy następujące założenia:

Roczna składka wynosi:

2 000 000 zł × 0,2% = 4 000 zł.

Zakładamy, że upłynął wymagany okres wyczekiwania i ubezpieczyciel uznał szkodę. Udział własny wynosi:

50 000 zł × 10% = 5 000 zł.

Odszkodowanie wynosi:

50 000 zł − 5 000 zł = 45 000 zł.

Składka jest ceną ochrony całego przyjętego obrotu. Udział własny dotyczy natomiast konkretnej straty. Przykład nie przedstawia cennika żadnego ubezpieczyciela.

Kto oferuje ubezpieczenie należności w Polsce?

Oferty ubezpieczenia należności dla firm sprawdzisz m.in. w KUKE, Allianz Trade, Coface i Atradius. Wybór zacznij od swoich klientów, rynków sprzedaży oraz potrzebnych limitów.

KUKE S.A. miała ponad 155 tys. limitów kredytowych w ubezpieczeniach komercyjnych na koniec 2024 roku; średni czynny limit wynosił poniżej 400 tys. zł.

Według komunikatu KUKE z kwietnia 2023 r. jej udział w ubezpieczeniach eksportowych wyniósł około jednej trzeciej w 2022 r.. KUKE szacowała swój udział w całym rynku ubezpieczeń należności na prawie 20% w 2022 r.. Ubezpieczyła wtedy należności warte 145,7 mld zł, w tym eksportowe warte 52,8 mld zł; to dane własne KUKE.

Według AU Group Allianz Trade, Atradius i Coface miały łącznie ponad 65% światowego rynku ubezpieczeń kredytu kupieckiego na koniec 2024 roku.

• KUKE S.A.
• Allianz Trade, dawniej Euler Hermes
• Coface
• Atradius

Każdemu ubezpieczycielowi zadaj te same pytania:

• Jakie limity może przyznać na moich najważniejszych klientów?
• Czy ubezpieczenie należności zagranicznych obejmie kraje, do których sprzedaję?
• Jakie sytuacje pozostają poza ochroną, czyli należą do wyłączeń?
• Jakich danych o sprzedaży wymaga obsługa polisy?
• Kto pomoże mojej firmie po braku zapłaty?

Jak wybrać ubezpieczenie należności dla małych firm?

Mała firma powinna szukać polisy dopasowanej do skali sprzedaży i czasu na jej obsługę. Zacznij od limitów na klientów, kosztu i obowiązków zapisanych w umowie.

Europolisa KUKE to jeden z produktów dla małych i średnich firm, z gotowymi zasadami ochrony krótkoterminowych należności. Według OWU z lutego 2023 r. obejmuje kontrahentów z 41 krajów, w tym Polski, i kredyt kupiecki do 180 dni. KUKE deklaruje, że umowa trwa 12 miesięcy, a składkę można płacić w dwóch ratach.

Zapytaj ubezpieczyciela:

• Jakie dokumenty trzeba złożyć przed zawarciem umowy?
• Czy każdy klient wymaga osobnej oceny?
• Jak często trzeba przekazywać dane o sprzedaży?
• Czy obowiązuje składka minimalna i jak ją ustala?

Przy sprzedaży głównie jednemu odbiorcy szczególne znaczenie ma limit właśnie na niego.

Przy ubezpieczeniu należności dużych firm uwzględnij liczbę klientów, rynki sprzedaży i potrzebne limity.

Co sprawdzić przed podpisaniem polisy?

Przed podpisaniem polisy sprawdź, jakie faktury obejmuje ochrona i jakie działania należą do Twojej firmy. Ogólne warunki ubezpieczenia to dokument z zasadami polisy. Poproś też o wszystkie zapisy, które zmieniają ich treść.

Szczególnie ważne są:

• Zakres należności. Czy ochrona obejmuje całą kwotę faktury, czy kwotę bez podatku?
• Początek ochrony. Od kiedy dostawy lub usługi mogą podlegać ubezpieczeniu?
• Zmiana limitu. Co dzieje się z wcześniejszą sprzedażą po jego obniżeniu?
• Dalsze dostawy. Kiedy zaległość klienta wymaga wstrzymania sprzedaży z odroczoną zapłatą?
• Spory handlowe. Jak reklamacja lub zarzut wadliwej usługi wpływa na rozpatrzenie szkody?
• Zmiana terminu płatności. Czy możesz samodzielnie dać klientowi więcej czasu?
• Obowiązki informacyjne. Co, komu i w jakim terminie musisz zgłosić?

Wyznacz osobę, która pilnuje tych zasad. W małej firmie może to być właściciel, ale potrzebuje dostępu do bieżących danych o fakturach.

Czym polisa różni się od faktoringu?

Polisa chroni przed stratą, a faktoring z ubezpieczeniem łączy ochronę z wcześniejszą wypłatą pieniędzy z faktur. KUKE wskazuje możliwość finansowania kontraktu w KUKE Finance lub u innego faktora, z polisą jako zabezpieczeniem.

Zakres przejęcia ryzyka sprawdź też, gdy porównujesz faktoring pełny i faktoring międzynarodowy.

Najczęściej zadawane pytania