Księgowanie faktoringu zależy od treści umowy, a nie wyłącznie od nazwy usługi. Nawet przy faktoringu pełnym wyksięgowanie należności wymaga analizy umowy.
Faktoring — księgowanie: jak wybrać właściwy schemat?
Punktem wyjścia jest umowa i ocena, czy możesz wyksięgować należność. Wyksięgowanie oznacza usunięcie należności z ksiąg.
Faktorant to firma korzystająca z faktoringu, czyli w przykładach Twoja firma. Faktor to firma finansująca faktury.
Należność to pieniądze, które klient powinien Ci zapłacić. Należność od klienta bywa też nazywana wierzytelnością.
Przed księgowaniem przygotuj:
- umowę wraz z zasadami zwrotu finansowania;
- wykaz przekazanych faktur;
- potwierdzenie wypłaty zaliczki;
- faktury za usługę i zestawienia odsetek;
- raport wpłat klientów oraz potrąceń, czyli kwot odliczonych przez faktora.
Poradnik Polskiego Związku Faktorów (PZF) i EY z 2021 r. wskazuje, że sam brak regresu nie wystarcza do wyksięgowania należności. Trzeba ocenić, czy firma utraciła kontrolę nad należnością.
Według stanu na 1 sierpnia 2026 r. dokument Komitetu Standardów Rachunkowości o faktoringu był projektem. Mimo tytułu dotyczącego faktoranta projekt skupia się głównie na rachunkowości faktora. Przed zastosowaniem dokumentu sprawdź jego aktualny status.
Jak zaksięgować faktoring pełny u faktoranta?
Jeśli analiza umowy pozwala wyksięgować należność, przestajesz wykazywać ją w księgach. Sposób pokazania wyniku tej operacji ustala księgowy według zasad rachunkowych firmy.
Szczegóły usługi bez regresu opisuje artykuł faktoring pełny.
Przykład przekazania należności, zaliczki i rozliczenia
Przykład (liczby poglądowe):
Zakładamy, że analiza umowy pozwala wyksięgować należność. Faktor odlicza swoje wynagrodzenie przy końcowym rozliczeniu. Koszty w przykładzie podajemy bez podatków.
| Założenie | Wartość |
|---|---|
| Sprzedaż netto | 100 000 zł |
| VAT na fakturze sprzedaży | 23 000 zł |
| Należność brutto | 123 000 zł |
| Zaliczka od faktora | 100 000 zł |
| Kwota zatrzymana do rozliczenia | 23 000 zł |
| Okres finansowania | 30 dni |
| Prowizja | 1% należności brutto |
| Odsetki | 12% rocznie |
| Umowna podstawa obliczenia odsetek | 360 dni w roku |
Wszystkie zdarzenia przypadają na ten sam okres sprawozdawczy. Odsetki dotyczą całego zakończonego okresu finansowania.
Obliczenia:
- prowizja: 123 000 zł × 1% = 1 230 zł;
- odsetki: 100 000 zł × 12% × 30/360 = 1 000 zł;
- wynagrodzenie bez podatków: 1 230 zł + 1 000 zł = 2 230 zł;
- końcowa wypłata: 23 000 zł − 2 230 zł = 20 770 zł.
| Zdarzenie | Co zmienia się w księgach |
|---|---|
| Faktura sprzedaży dla klienta | Rośnie należność od klienta o 123 000 zł. Sprzedaż wynosi 100 000 zł, a VAT należny 23 000 zł. |
| Wyksięgowanie przekazanej należności | Z ksiąg znika należność klienta wynosząca 123 000 zł. |
| Wpływ zaliczki | Na rachunek firmy wpływa 100 000 zł. |
| Prowizja faktora | Koszt prowizji wynosi 1 230 zł. |
| Odsetki za okres finansowania | Koszt odsetek wynosi 1 000 zł. |
| Potrącenie wynagrodzenia | Faktor odlicza 2 230 zł od zatrzymanej kwoty 23 000 zł. |
| Wypłata reszty po zapłacie klienta | Na rachunek wpływa pozostałe 20 770 zł. |
Łączny wpływ na rachunek wynosi 100 000 zł + 20 770 zł = 120 770 zł. Koszt usługi bez podatków wynosi 2 230 zł.
Jak księgować faktoring niepełny, czyli z regresem?
Ujęcie faktoringu niepełnego zależy od umowy. Sprawdź, czy przy regresie Twoja firma nadal odpowiada za zapłatę klienta. Oceń, czy firma utraciła kontrolę nad należnością i może ją wyksięgować.
Szczegóły wariantu z regresem opisuje artykuł faktoring niepełny.
Przykład księgowania faktoringu z regresem
Przykład (liczby poglądowe):
Należność od klienta wynosi 123 000 zł i jest już zaksięgowana. Faktor wypłaca 100 000 zł na 30 dni. Zakładamy, że warunki umowy uzasadniają pozostawienie należności w księgach.
Przyjmujemy prowizję 1% należności brutto i odsetki 12% rocznie. Rok do obliczeń liczy 360 dni. Koszty w przykładzie podajemy bez podatków.
Obliczenia:
- prowizja: 123 000 zł × 1% = 1 230 zł;
- odsetki: 100 000 zł × 12% × 30/360 = 1 000 zł;
- wynagrodzenie: 1 230 zł + 1 000 zł = 2 230 zł;
- końcowa wypłata: 123 000 zł − 100 000 zł − 2 230 zł = 20 770 zł.
| Zdarzenie | Co zmienia się w księgach |
|---|---|
| Wpływ zaliczki | Na rachunek wpływa 100 000 zł. Powstaje zobowiązanie wobec faktora na tę kwotę. |
| Prowizja | Koszt prowizji wynosi 1 230 zł. |
| Odsetki za zakończony okres | Koszt odsetek wynosi 1 000 zł. |
| Klient płaci faktorowi całą fakturę | Rozliczasz należność klienta 123 000 zł i finansowanie 100 000 zł. Do rozliczenia z faktorem pozostaje 23 000 zł. |
| Potrącenie wynagrodzenia | Faktor odlicza 2 230 zł od pozostałej kwoty. |
| Wypłata reszty | Na rachunek wpływa 20 770 zł. |
Łącznie firma otrzymuje 120 770 zł, a koszt bez podatków wynosi 2 230 zł. Przed zapłatą klienta należność pozostaje w bilansie, zgodnie z założeniami tego przykładu.
Jeśli klient nie zapłaci, zakładamy zwrot zaliczki oraz zapłatę naliczonych opłat. Firma płaci wtedy faktorowi 100 000 zł + 2 230 zł = 102 230 zł. To umowa określa, kiedy faktor może zażądać zwrotu.
Należność od klienta nadal wynosi 123 000 zł. Jeśli spełnione są warunki odpisu, trzeba obniżyć jej wartość według zasad opisanych dalej.
Jak zaksięgować faktoring odwrotny u nabywcy?
W faktoringu odwrotnym rozliczasz zapłatę za zakup, a nie własną fakturę sprzedaży. Po opłaceniu faktury przez faktora pozostaje zobowiązanie wobec niego do czasu rozliczenia.
Mechanizm usługi przedstawia faktoring odwrotny. Poniższy przykład zakłada, że zapłata faktora zamyka dług wobec dostawcy.
Przykład zapłaty dostawcy i spłaty faktora
Przykład (liczby poglądowe):
Firma kupiła usługę za 20 000 zł netto + 4 600 zł VAT. Usługę wykonano i zużyto w bieżącym okresie. Faktor płaci dostawcy 24 600 zł.
Przyjmujemy:
- finansowanie na 30 dni;
- prowizję 1% finansowanej kwoty;
- odsetki 12% rocznie, przy roku liczącym 360 dni;
- koszty faktoringu bez podatków.
Prowizja wynosi: 24 600 zł × 1% = 246 zł. Odsetki wynoszą: 24 600 zł × 12% × 30/360 = 246 zł. Łączne wynagrodzenie bez podatków to 492 zł.
| Zdarzenie | Co zmienia się w księgach |
|---|---|
| Faktura od dostawcy | Wartość zakupu netto wynosi 20 000 zł. Faktura obejmuje też 4 600 zł VAT, a zobowiązanie wobec dostawcy wynosi 24 600 zł. |
| Faktor płaci dostawcy | Zobowiązanie wobec dostawcy 24 600 zł zastępuje zobowiązanie wobec faktora. |
| Prowizja | Koszt prowizji wynosi 246 zł. |
| Odsetki za zakończony okres | Koszt odsetek wynosi 246 zł. |
| Spłata finansowania | Z rachunku wypływa 24 600 zł. Firma rozlicza finansowanie od faktora. |
| Zapłata wynagrodzenia | Firma płaci faktorowi 492 zł za usługę. |
Łącznie firma płaci faktorowi 24 600 zł + 492 zł = 25 092 zł. Zwrot finansowania rozlicza zobowiązanie wobec faktora.
Jak zaksięgować koszty faktoringu: prowizje i odsetki?
Koszty faktoringu obejmują opłaty faktora, np. prowizje i odsetki. Sposób i moment ich zapisania zależą od umowy oraz zasad księgowych firmy. Wynagrodzenie faktora ujmuj osobno od zaliczki i zwrotu finansowania.
Ściąganie długów, w tym factoring, nie korzysta ze zwolnień wymienionych w art. 43 ust. 15 ustawy o podatku od towarów i usług. Dotyczy to m.in. zwolnień dla części usług finansowych. Sposób księgowania swojej umowy, w tym rozliczenie VAT, potwierdź z księgowym lub doradcą podatkowym.
Sposób naliczania opłat opisujemy w poradniku ile kosztuje faktoring.
Jak ująć faktoring w KPiR?
Podatkowa księga przychodów i rozchodów (KPiR) rządzi się innymi zasadami niż księgi rachunkowe. Powyższe przykłady nie są instrukcją zapisów w KPiR. Zasady podatkowe opisuje artykuł faktoring a koszty uzyskania przychodu.
Jak księgować faktoring w walucie obcej i różnice kursowe?
Księgowanie faktoringu w walucie obcej wymaga przeliczenia kwot na złote. Kurs przy fakturze może różnić się od kursu przy rozliczeniu. Powstaje wtedy różnica kursowa, którą zapisujesz według zasad księgowych firmy.
Ile kosztuje faktoring?
480–1 500 zł
koszt miesięcznie przy terminie 30 dni
Gdzie w bilansie ująć faktoring?
Faktoring w bilansie pokazujesz zgodnie z wynikiem oceny umowy. Przy pełnym wariancie wyksięgowana należność znika z bilansu; gdy brak podstaw do wyksięgowania, pozostaje w nim.
W opisanym przykładzie faktoringu niepełnego należność zostaje, a otrzymane finansowanie jest zobowiązaniem. To wniosek z założeń umowy, a nie zasada oparta wyłącznie na nazwie usługi.
Według poradnika PZF/EY faktury opłacone przez faktora, lecz nierozliczone przez faktoranta na koniec okresu, trafiają do pozostałych zobowiązań. Dla faktur już rozliczonych poradnik wskazuje zobowiązania handlowe albo finansowe, zależnie od umowy i oceny firmy.
Jak wycenić należność pozostającą w bilansie?
Należności wyceniasz co do zasady w kwocie wymaganej zapłaty, z zachowaniem ostrożności (ustawa o rachunkowości, art. 28 ust. 1 pkt 7).
Odpis aktualizujący oznacza obniżenie wartości należności w księgach. W sytuacjach z art. 35b ust. 1 ustawy o rachunkowości przepis wymaga takiego odpisu.
Przepis wskazuje następujące sytuacje:
- Dłużnik jest w likwidacji lub upadłości, ma otwartą restrukturyzację albo złożono wniosek o zatwierdzenie układu. Odpis obejmuje część należności bez gwarancji lub innego zabezpieczenia. Chodzi o należność zgłoszoną likwidatorowi lub sędziemu-komisarzowi albo umieszczoną w spisie wierzytelności w restrukturyzacji.
- Sąd oddalił wniosek o upadłość z powodu braku majątku. Odpis obejmuje całą należność, gdy majątku brakuje na koszty postępowania albo wystarcza tylko na nie.
- Klient kwestionuje należność i zalega, a ocena jego majątku i finansów wskazuje na małe szanse spłaty umówionej kwoty. Warunki te dotyczą tej samej należności, a odpis obejmuje część niepokrytą gwarancją lub innym zabezpieczeniem.
- Istnieje znaczne ryzyko, że firma nie odzyska należności. Dotyczy to należności przed terminem lub po terminie zapłaty, gdy uzasadnia to rodzaj działalności lub struktura odbiorców. Kwotę odpisu trzeba wiarygodnie oszacować; może to być również odpis ogólny na należności trudne do odzyskania.
Co zmienia stosowanie MSSF?
Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) wymagają odrębnego podejścia niż polskie standardy rachunkowości (PSR). Schematów księgowych nie przenoś między tymi systemami bez sprawdzenia.
Poradnik PZF/EY wskazuje, że MSSF 9 nie odnosi się bezpośrednio do faktoringu. Faktoranci stosujący MSSF klasyfikują należności przez analogię do tego standardu w dwóch krokach: oceniają model zarządzania należnością oraz charakter pieniędzy należnych z umowy. To podejście nie dotyczy firm stosujących PSR.
Jak pokazać faktoring w pozostałych częściach sprawozdania?
Faktoring wpływa także na wynik, przepływy pieniężne i objaśnienia do sprawozdania. Sposób pokazania tych skutków powinien odpowiadać przyjętym zasadom księgowania.
Rachunek zysków i strat
Koszty faktoringu i wynik sprzedaży należności wpływają na rachunek zysków i strat (RZiS). Sposób ich prezentacji ustala księgowy według zasad rachunkowych firmy.
Rachunek przepływów pieniężnych
Rachunek przepływów pieniężnych pokazuje ruch pieniędzy. Wpływy i potrącenia faktora trzeba przeanalizować, aby ustalić właściwe pozycje tego rachunku.
Informacja dodatkowa
W informacji dodatkowej opisz zasady przyjęte dla faktoringu oraz istotne zobowiązania wobec faktora. Uwzględnij:
- przyjęty sposób księgowania;
- wynik oceny możliwości wyksięgowania należności;
- istotne zobowiązania wobec faktora, w tym dotyczące faktoringu odwrotnego.
Dla firm stosujących MSSF od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe wymogi ujawnień dotyczące umów finansowania dostawców. Obejmują one również faktoring odwrotny.
Jeśli prowadzisz spółkę, o wyborze finansowania przeczytasz w poradniku faktoring dla spółek.
Jak wygląda księgowanie faktoringu u faktora i u dłużnika?
Faktor zapisuje finansowanie we własnych księgach, a dłużnik rozlicza swój zakup. Każdy z tych podmiotów stosuje własne zasady księgowe.
Wspomniany projekt Krajowego Standardu Rachunkowości dotyczy głównie zapisów u faktora. Po przekazaniu faktury faktorowi dłużnik płaci jemu, jeśli umowa faktoringu tak stanowi.
Jak rozliczać faktoring na koniec okresu?
Rozliczenie faktoringu zacznij od porównania własnych ksiąg z raportem faktora. Raport faktora uzupełnia wyciąg bankowy o potrącenia i wpłaty klientów.
Sprawdź kolejno:
- które faktury nadal pozostają w należnościach;
- ile finansowania pozostało do spłaty;
- jakie wpłaty klientów otrzymał faktor;
- jakie kwoty faktor zatrzymał do rozliczenia.
Każdą różnicę przypisz do konkretnej faktury lub opłaty. Dzięki temu nie połączysz omyłkowo różnych rozliczeń.
Najczęściej zadawane pytania
Czy faktoring to zobowiązanie finansowe?
To zależy od rodzaju faktoringu i warunków umowy. W faktoringu odwrotnym klasyfikacja długu jako handlowego albo finansowego zależy od umowy i oceny firmy. Przy pełnym faktoringu trzeba najpierw ustalić, czy można wyksięgować należność.
Czy można zaksięgować faktoring wyłącznie na podstawie przelewu?
Przelew potwierdza ruch pieniędzy, lecz nie wyjaśnia całego rozliczenia. Przygotuj także umowę, dokumenty kosztowe i raport faktora. Zestawienie wypłat oraz potrąceń pomoże przypisać kwoty do właściwych faktur.
Czy przykłady można przepisać wprost do programu księgowego?
Przykłady pokazują kierunek zapisów i sposób rozliczenia pieniędzy. Konkretne konta dobiera księgowy według umowy oraz zasad rachunkowych Twojej firmy.
Co zrobić, gdy klient zapłaci na konto firmy zamiast faktora?
Najpierw sprawdź obowiązek przekazania pieniędzy wynikający z umowy. Zapisz wpływ i dalsze rozliczenie zgodnie z przyjętym sposobem księgowania faktoringu.
Czy zatrzymana przez faktora kwota jest kosztem?
W przykładzie zatrzymana kwota to część faktury wypłacana po zapłacie klienta. Kosztem jest wynagrodzenie faktora, które odlicza on z tej kwoty. Sprawdź w umowie, kiedy i na jakich zasadach dostaniesz resztę.
Co stanie się po wysłaniu zgłoszenia
- Wybierasz kwotę i zostawiasz numerJeden formularz zamiast kilku wniosków. Bezpłatnie i bez zobowiązań.
- Zgłoszenie trafia do firm faktoringowychDo tych, które finansują faktury w podanej kwocie.
- Firmy oddzwaniają z warunkamiZwykle w kilka godzin, po godzinach — następnego dnia roboczego. Decyzję podejmujesz po rozmowie.
Źródła (5)
- Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 522. Kancelaria Sejmu, ELI, 2026. Wykorzystane przepisy: art. 28 ust. 1 pkt 7 oraz art. 35b ust. 1.
- Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1263. Kancelaria Sejmu, ELI, 2026. Wykorzystany przepis: art. 43 ust. 15.
- „Faktoring w rachunkowości, czyli jak księgować finansowanie firm na podstawie faktur”, opracowanie PZF/EY w publikacji „Faktoring. Almanach Polskiego Związku Faktorów”, Rok XI. Polski Związek Faktorów, 2021, s. 50–53, 62–66.
- Projekt Krajowego Standardu Rachunkowości „Faktoring w księgach rachunkowych i sprawozdaniu finansowym faktoranta” — dokument do dyskusji publicznej. Ministerstwo Finansów / Komitet Standardów Rachunkowości, 2025.
- „Reverse factoring: accounting practices in a regulatory vacuum”. „Accounting Forum”, Routledge/Taylor & Francis, 2025.